Wioletta Ostapkiewicz: Największe organizacje terrorystyczne w Afryce | Narodowcy.net

Wioletta Ostapkiewicz: Największe organizacje terrorystyczne w Afryce

Jednym z największych zagrożeń współczesnej Afryki bez wątpienia jest terroryzm. Stanowi on wyzwanie dla Unii Afrykańskiej, której celem jest zapewnienie bezpieczeństwa na kontynencie afrykańskim. Brak stabilności w państwie, bieda czy wojna to czynniki, które sprzyjają działalności organizacji terrorystycznych.

Zjawisko to nie jest nowe w Afryce, ponieważ już w latach 60. XX wieku dochodziło do aktów terroru. Jednak współczesny terroryzm ma charakter wysoce transgraniczny. Bliskowschodnie organizacje terrorystyczne w afrykańskich państwach upadłych mają swobodę w zakładaniu swoich baz. Według Globalnego Indeksu Terroryzmu z 2017 roku, wśród 25 państw najbardziej dotkniętych tym zjawiskiem, aż 13 z nich to państwa afrykańskie, jest to m.in. Nigeria, Somalia, Libia oraz Egipt. Obecnie najbardziej aktywnymi organizacjami terrorystycznymi na kontynencie afrykańskim jest: Boko Haram, Al-Shabaab (arab. Ḥarakat ash-Shabāb al-Mujāhidīn, dalej HSM), Państwo Islamskie (ang. Islamic State, dalej IS), Al-Ka’ida Islamskiego Maghrebu (ang. Al-Qaeda in the Islamic Maghreb, dalej AQIM).

Boko Haram

Boko Haram jest nigeryjską organizacją powołaną do życia w 2002 roku. Celem tego ugrupowania jest transformacja Nigerii w teokrację islamską. W 2018 roku przeprowadziło łącznie już 67 zamachów, głównie w takich państwach jak Nigeria, Kamerun, Czad.  Prezydent i szef rządu Nigerii Muhammadu Buhari w grudniu 2016 roku oświadczył, że Boko Haram „zostało formalnie rzecz biorąc pokonane”. Jednak od tego czasu ilość zamachów rośnie – w 2015 roku przeprowadzono 56 zamachów, a w 2016 aż 111. W 2014 roku jego lider zadeklarował wierność Państwu Islamskiemu, mimo to nie ma dowodów na to, że obie organizacje łączy coś więcej. W 2015 roku dokonali okrutnej zbrodni w północnej części Nigerii. Ugrupowanie to zabiło ok. 2 tys. osób, głównie chrześcijan. 1 maja 2018 roku Boko Haram zabiło 86 osób w zamachu bombowym w nigeryjskim mieście Mubi. Celem ataku był meczet i pobliski zatłoczony bazar.

Al-Shabaab

Al-Shabaab to somalijska organizacja terrorystyczna powstała w 2006 roku w wyniku rozłamu w strukturach Unii Trybunałów Islamskich. HSM swoje działania koncentruje na walce z rządem w Mogadiszu, a od czasu powołania misji AMISOM, także w innych państwach biorących w niej udział. Przywódcy tej fundamentalistycznej organizacji złożyli wierność Al-Kaidzie. Al-Shabaab w 2018 roku przeprowadziło 64 zamachy terrorystycznych, głównie w Somalii i Kenii. Somalijskie ugrupowanie znane jest głównie z zamachu w Kampali z 2010 roku, w wyniku którego zginęło 74 osób, a także z zamachu terrorystycznego z 2013 roku przeprowadzonego w nairobijskim centrum handlowym, w którym zabito 71 osób. W 2016 roku miał miejsce atak na bazę w El Adde. W jego wyniku zginęło ok. 60 kenijskich żołnierzy, biorących udział w misji Unii Afrykańskiej w Somalii.

Państwo Islamskie

Kolejnym ugrupowaniem, aktywnym głównie w Afryce Północnej, jest Państwo Islamskie. W 2018 roku przeprowadziło na kontynencie afrykańskim już ponad 32 zamachy, przede wszystkim w Libii i Egipcie. Ataki terrorystyczne miały również miejsce w Kenii, Tunezji, Burkina Faso, Somalii oraz Algierii. IS zostało założone w 2006 roku na bazie organizacji Dżama’at at-Tauhid wa-al-Dżihad. Państwo Islamskie proklamowane zostało 29 czerwca 2014 r. przez Abu Bakra al-Baghdadiego w Wielkim Meczecie Al-Nuri w Mosulu. Po przegranej w Iraku i w Syrii brutalna ideologia IS nie umarła śmiercią naturalną. Rośnie bowiem w siłę w Afryce. Po upadku kalifatu rozpoczął się etap decentralizacji i podziału ruchu. Wielu bojowników uciekło lub przeniosło się do Afryki, szczególnie do strefy Sahelu – suchego pasa na południowym obrzeżu Sahary. W zeszłym roku z ich rąk zginęło 10 tysięcy osób. Sama grupa ISWAP ( ang. Islamic State West Africa Province – „Zachodnioafrykaństwa Prowincja Państwa Islamskiego”) liczy w Nigerii 3,5 tysiąca bojowników, a zatem więcej niż pozostało w Iraku i w Syrii.

Al-Ka’ida Islamskiego Maghrebu

Korzenie Al-Ka’idy Islamskiego Maghrebu sięgają lat 90. XX wieku, kiedy to jako organizacja funkcjonująca pod nazwą Salaficka Grupa Modlitwy i Walki wypowiedziała algierskiemu rządowi wojnę. W 2007 roku przystąpiła do Al-Kaidy, stając się najważniejszą organizacją terrorystyczną w Północnej Afryce. Al-Ka’ida Islamskiego Maghrebu dzieli się na katiby działające w różnych regionach Maghrebu, Sahelu oraz Sahary. AQIM w 2018 roku przeprowadzała zamachy głównie w zdestabilizowanej Mali, ale także w Nigrze, Burkina Faso oraz na Wybrzeżu Kości Słoniowej.

Walka z afrykańskim terroryzmem

Genezą prób rozwiązania problemu jakim jest terroryzm w Afryce jest podpisana w 1999 roku Konwencja o Zapobieganiu i Zwalczaniu Terroryzmu (ang. Convention on the Prevention and Combating of Terrorism). Państwa afrykańskie zobowiązały się w niej do wprowadzenia definicji terroryzmu w krajowych systemach prawnych, a także do podpisania i ratyfikowania aktów międzynarodowych, których przedmiotem jest walka z terroryzmem. Zgodnie z protokołem członkowie Organizacji Jedności Afrykańskiej zobowiązali się również do zaprzestania finansowania organizacji terrorystycznych, a także przyzwalania na obecność terrorystów i baz treningowych na ich terytorium. Sygnatariusze konwencji powinni także monitorować granice oraz przepływ osób, towarów, a w tym broni, amunicji, materiałów wybuchowych.

Trzy lata później, Unia Afrykańska przyjęła Plan Przeciwdziałania Terroryzmowi w Afryce (ang. Plan of action on the African Union for the precention and combating of terrorism). Plan w szczegółowy sposób opisuje środki instytucjonalne na rzecz walki w terroryzmem. Co w ważne, w dokumencie podkreślono, że terroryzm ma charakter ponadnarodowy, dlatego plan kładzie duży nacisk na ochronę i kontrolę granic, przeciwdziałanie nielegalnemu handlu broni, wymianę informacji (w tym również wymianę informacji wywiadowczej), współpracę regionalną. Kolejnym ważnym dokumentem jest Protokół do Konwencji o Zapobieganiu i Zwalczaniu Terroryzmu. Określa on mechanizm wdrożenia Konwencji. Dokument powstał w 2004 roku, jednak został on ratyfikowany przez wymaganą liczbę państw dopiero 10 lat później. Na mocy Planu Przeciwdziałania Terroryzmowi w Afryce w 2004 roku powołano Afrykańskie Centrum Studiów i Badań nad Terroryzmem z siedzibą w Algierii.

Pomimo istnienia tych wszystkich instrumentów ilość zamachów terrorystycznych w Afryce dramatycznie rośnie. W 2009 roku było ich 171, a w 2015 roku już 738. Jedną z przyczyn braku efektów w walce z terroryzmem jest niski rozwój gospodarczy państw afrykańskich i brak wystarczających środków finansowych. Wdrożenie Planu Przeciwdziałania Terroryzmowi w Afryce, a w tym ścisłego monitoringu granic państwowych oraz usprawnienie służb jest kosztownym przedsięwzięciem i często przewyższającym możliwości wielu państw afrykańskich.

Jedyną możliwością pozyskania środków finansowych jest pomoc państw zachodnich. Dużym problemem jest jednak niestabilność afrykańskich struktur państwowych i wysoki wskaźnik korupcji. Tak jak na przykład w 2016 roku, kiedy to Stany Zjednoczone przekazały rządowi w Mogadiszu broń, która następnie trafiła w ręce Al-Shaabab z powodu skorumpowanej armii somalijskiej. Kolejną przyczyną jest brak woli politycznej przywódców afrykańskich i niezrozumienie, że terroryzm jest problemem ponadpaństwowym, czego wynikiem był dziesięcioletni proces ratyfikacji protokołu, dzięki któremu byłaby możliwość wdrożenia postanowić zawartych w Konwencji o Zapobieganiu i Zwalczaniu Terroryzmu.

Komentarze