Brygada Świętokrzyska została sformowana 11 sierpnia 1944 roku w majątku Ladocin, a jej dowódcą został płk Antoni Szacki, pseudonim „Dąbrowski” i „Bohun”. Stanowiła ona oddział zbrojny Narodowych Sił Zbrojnych, który nie zgodził się na scalenie z Armią Krajową. Jej żołnierze walczyli zarówno z niemiecką okupacją i komunistycznym podziemiem, głównie broniąc ludzkość cywilną przed represjami. Warto podkreślić, że w historii działań Brygady Świętokrzyskiej NSZ nie odnotowano ani jednego zabójstwa dokonanego na polskim obywatelu żydowskiego pochodzenia ze względu na pochodzenie etniczne. W szeregach tej formacji służyli także Polacy żydowskiego pochodzenia.
Co więcej, Brygada Świętokrzyską była jedynym polskim oddziałem partyzanckim w czasie II wojny światowej, który oswobodził więźniów obozu koncentracyjnego poza granicami Polski. Mowa tutaj o obozie dla kobiet w Holiszowie, gdzie więzionych było ponad tysiąc więźniarek różnej narodowości: 400 Francuzek, 280 Żydówek, 167 Polek, a także kobiety z m.in. Czech, Holandii, Rumunii, Włoch, Jugosławii i Rosji. Więźniarki wykorzystywano do niewolniczej pracy w zakładzie produkującym amunicję, aby poźniej zostać spalone żywcem wraz z całym obozem.
Informacja o tym dotarła z jednostek 3. Armii Amerykańskiej gen. George’a Pattona do płk Antoniego Szackiego „Bohuna Dąbrowskiego”. Atak na niemiecki obóz koncentracyjny w Holiszowie został uzgodniony z Amerykanami, którzy uznali jednostkę Brygady Świętokrzyskiej za aliancką. Jak podają źródła, oddział „Bohuna Dąbrowskiego” był jedynym podczas II wojny światowej oddziałem polskiego podziemia niepodległościowego, walczącego z Niemcami u boku zachodnich aliantów.
Akcja była bardzo dobrze zaplanowana i polscy żołnierze zaskoczyli stacjonujących w obozie Niemców, ponosząc niewielkie straty w finalnym rozrachunku (tylko 2 rannych żołnierzy BŚ NSZ). Oprócz oswobodzenia więźniarek, Brygada Świętokrzyska wyzwoliła około 6 tysięcy robotników, którzy niewolniczo pracowali w lokalnych fabrykach. Aresztowano także 46 SS-manów i 48 SS-manek.
Narodowcy.net / historia.dorzeczy.pl/ ipn.gov.pl
