Radom usunął ze swojej strony internetowej informację o tym, że jego miastem partnerskim jest ukraiński Tarnopol. Według prezydenta Radomia do współpracy pomiędzy oboma miastami nigdy nie doszło. Wcześniej Młodzież Wszechpolska wysłała w tej sprawie list do prezydenta.
Prezydent Radomia Radosław Witkowski tłumaczył we wtorek na konferencji prasowej, że władze miasta podpisały z Tarnopolem dwa listy intencyjne – jeden w 1996 roku a drugi w 2003 roku. Chodziło o nawiązanie współpracy, do której według Witkowskiego nigdy nie doszło.
Witkowski mówił, że Radom nie utrzymywał kontaktów z Tarnopolem. Wskazywał, że przedstawiciele ukraińskiego miasta, w przeciwieństwie do przedstawicieli miast partnerskich Radomia, nie otrzymywali zaproszeń na ważne uroczystości i imprezy organizowane w Radomiu.
Prezydent Radomia odniósł się do nadania stadionowi miejskiemu w Tarnopolu imienia Romana Szuchewycza – głównodowodzącego tzw. Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA) odpowiedzialnemu za ludobójstwo Polaków. Witkowski wyraził oburzenie tym faktem.
Po przeanalizowaniu dokumentów dotyczących dotychczasowych kontaktów Radomia i Tarnopola Radosław Witkowski zdecydował o usunięciu ze strony internetowej miasta informacji o stosunkach partnerskich obu miast.
„Z mojej perspektywy ta sprawa się w tym momencie kończy. Stwierdzam jednoznacznie, że miasto Tarnopol nie jest, ale też nie było naszym miastem partnerskim” – oświadczył Witkowski.
Wcześniej w tej sprawie list do prezydenta wysłała lokalna Młodzież Wszechpolska. Stanowisko poparte zostało na późniejszej konferencji prasowej także przez przedstawicieli Konfederacji.
List Młodzieży Wszechpolskiej do prezydenta Radomia
W czasie II wojny światowej Szuchewycz kolaborował z III Rzeszą – w 1941 roku był oficerem podporządkowanego Abwehrze batalionu Nachtigall (który dokonał co najmniej jednego pogromu Żydów), a w 1942 roku w szeregach podległej SS policji pacyfikował wioski na Białorusi. Od 1943 roku był głównodowodzącym tzw. Ukraińskiej Powstańczej Armii, która dokonała ludobójstwa Polaków na Kresach Południowo-Wschodnich. Historycy spierają się o zakres jego odpowiedzialności za ludobójstwo na Wołyniu, ponieważ pełnię władzy w UPA uzyskał już po kulminacji zbrodni wołyńskiej, wiadomo jednak, że Szuchewycz co najmniej zaakceptował mordy na wołyńskich Polakach.
Decyzja Rady Miejskiej Tarnopola zapadła jednogłośnie. Tydzień po jej podjęciu mer miasta Serhij Nadał przypomniał za pośrednictwem nagrania opublikowanego na Facebooku, że co roku na początku marca Tarnopol organizuje młodzieżowe zawody o „Puchar Szuchewycza” po to, by upamiętnić „wybitnego przywódcę UPA”, jakim był Roman Szuchewycz. „Symbolicznym będzie to, że w tym roku nagrodzenie zwycięzców zawodów odbędzie się na miejskim stadionie imienia Romana Szuchewycza” – mówił mer Tarnopola.
Według mera Tarnopola Szuchewycz był nie tylko dowódcą UPA, ale także osobą wielu talentów, m.in. sportowcem „zdobywającym nagrody na ukraińskich olimpiadach”. „Dlatego myślę, że może być przykładem dla wszystkich współczesnych Ukraińców, przede wszystkim dla młodzieży” – mówił Serhij Nadał. „Życzymy wszystkim zwycięstwa, życzymy wszystkim, by byli jak Roman Szuchewycz” – zakończył mer Tarnopola.
Przeciwko takiej decyzji władz miasta zaprotestował Instytut Pamięci Narodowej.
„Instytut Pamięci Narodowej protestuje przeciwko nazwaniu stadionu w Tarnopolu im. Romana Szuchewycza, w czasie II Wojny Światowej oficera niemieckich batalionów policyjnych «Nachtigal», a następnie dowódcy Ukraińskiej Powstańczej Armii odpowiedzialnego za ludobójstwo polskiej ludności cywilnej na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej” – czytamy w opublikowanym przez IPN środowym komunikacie. „Roman Szuchewycz, jako przywódca OUN, należał do szczególnie gorących zwolenników brutalnej czystki i fizycznej likwidacji ludności polskiej”.
„Ukraińska gloryfikacja Romana Szuchewycza uwłacza pamięci polskich, żydowskich i ukraińskich ofiar ukraińskich nacjonalistów spod znaku OUN-UPA. Ta antypolska czystka etniczna przeprowadzona przez nacjonalistów ukraińskich, miała charakter ludobójstwa. W latach 1943-1945 UPA zamordowała ok. 100. 000 Polaków, z czego większość na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej” – pisze Instytut.
IPN przypomniał także, że w 2011 r. Okręgowy Sąd Administracyjny w Doniecku anulował dekret z 12 października 2007 r. nadający pośmiertnie Romanowi Szuchewyczowi przez prezydenta Ukrainy Wiktora Juszczenkę tytuł Bohatera Ukrainy.
Ambasador Polski w Kijowie Bartosz Cichocki w reakcji na nadanie imienia Romana Szuchewycza stadionowi w Tarnopolu odwołał wizytę w tym mieście. Wystosował także list do miast partnerskich Tarnopola w Polsce, który z pewnością dotarł także do władz miasta Radomia. Poinformował w nim o decyzji radnych w sprawie patrona stadionu w Tarnopolu i przypomniał, że „ofiary Szuchewycza i jego podwładnych w dalszym ciągu nie mogą liczyć na chrześcijański pochówek na terytorium współczesnej Ukrainy”. Na działania władz Tarnopola stanowczo zareagowali także politycy z Izraela.
Burmistrz Nysy i Przewodniczący Rady Miejskiej w Nysie wezwali w piątek władze Tarnopola (miasta partnerskiego Nysy) do zmiany nazwy stadionu imienia Szuchewycza – „W innym przypadku nie będzie możliwa dalsza współpraca”. Stosunki z Tarnopolem zawiesił już Zamość.
Tarnopol jest jednym z najbardziej nacjonalistycznych miast na Ukrainie. Mer Serhij Nadał jest działaczem neobanderowskiej partii „Swoboda”. W mieście znajduje się pomnik Stepana Bandery oraz ulica kolaboracyjnej, hitlerowskiej dywizji Waffen-SS „Galizien”. W rocznice ważnych wydarzeń (m.in. 5 marca) w mieście wywiesza się banderowskie, czerwono-czarne flagi.
Apelujemy do radnych miasta Radomia o zawieszenie stosunków partnerskich z Tarnopolem do czasu zaprzestania gloryfikacji zbrodniarzy. Przyjaźń i wspólną przyszłość budować można jedynie na prawdzie oraz realnym pojednaniu. Nasi partnerzy z Ukrainy powinni otrzymać wyraźny sygnał z Polski, że działania w zakresie heroizacji zbrodniczych postaci nie są tutaj akceptowane. Polacy i Ukraińcy to dwa dumne narody o wspaniałej kulturze i wspólnej historii. Nie jesteśmy obcymi sobie ludźmi. Mamy dziedzictwo, które może i powinno nas łączyć. Wielkość wspólnego domu I Rzeczpospolitej była dziełem wielu zamieszkujących ją ludów – w tym Polaków i Ukraińców. Najwyższy czas przeprosić za dawne przewiny i wybaczyć je sobie nawzajem. Do pojednania potrzebna jest jednak gotowość obu stron. Z całą siłą do niego wzywamy. Pragniemy, aby tymczasowe zawieszenie współpracy z Tarnopolem niosło za sobą taki właśnie przekaz.
Młodzież Wszechpolska Radom
