Komisja Europejska pozwała Polskę do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej za orzeczenie polskiego Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego, że konstytucja ma prymat nad prawem unijnym.
Sprawa dotyczy wyroku TK z dnia 14 lipca 2021 roku o dyscyplinowaniu sędziów. Polski sąd potwierdził, że unijne instytucje nie mogą podważać powoływanych przez prezydenta sędziów ani upoważniać ich do orzekania wbrew polskim normom prawnym. W uzasadnieniu podkreślono, że reformy wymiaru sprawiedliwości należą do kompetencji praw członkowskich, a nie Unii Europejskiej, która wychodzi poza swoje kompetencje, łamiąc art. 87 Konstytucji RP stanowiący o nadrzędności Konstytucji nad umowami międzynarodowymi.
Czytaj także: Nowelizacja Ustawy o Sądownictwie skierowana do Trybunału Konstytucyjnego
KE nalegała na unieważnienie wyroku, ale ostatecznie sprawa została zgłoszona do TSUE 15 lutego bieżącego roku. We wniesionym akcie oskarżenia możemy przeczytać, że:
- Trybunał Konstytucyjny naruszył zasady autonomii, pierwszeństwa, skuteczności, jednolitego stosowania prawa unijnego oraz mocy wiążącej orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
- Złamał art. 19 ust. 1 TUE o brzmieniu: [...]Państwa Członkowskie ustanawiają środki zaskarżenia niezbędne do zapewnienia skutecznej ochrony sądowej w dziedzinach objętych prawem Unii.
- Trybunał Konstytucyjny nie spełnia już wymogów niezależnego i bezstronnego sądu poprzez ustanowienie w 2015 roku trzech sędziów, a w 2016 roku prezesa TK.
To już piąta skarga Komisji przeciwko Polsce dotycząca sądownictwa. W trzech poprzednich rozprawach TSUE przyznał rację Komisji Europejskiej, a czwarta jest w toku.
Polski wyrok nie jest wyjątkiem
Unia Europejska występuje przeciwko Polsce z powodów politycznych. Kiedy przystępowaliśmy do wspólnoty w 2004 roku, nasza konstytucja została zaakceptowana przez unijne władze. Gdyby Brukseli naprawdę zależało na praworządności, oskarżyłaby również inne państwa, które podobne wyroki jak Polska wydały u siebie. Na ten moment orzeczenia o nadrzędności krajowej konstytucji nad prawem unijnym zapadały m.in. we Francji, Czechach, Włoszech, Hiszpanii, czy na Litwie.
Podobna sytuacja wydarzyła się w Hiszpanii w 2020 roku. Tamtejszy Sąd Najwyższy odrzucił wyrok TSUE w sprawie Oriola Junquerasa, katalońskiego eurodeputowanego, który został skazany na 13 lat więzienna za rebelię, dając do zrozumienia UE, że nie uznaje immunitetu Parlamentu Europejskiego. We wszystkich wyżej opisanych przypadkach, nie wyciągnięto konsekwencji wobec orzekających państw.
