Rosyjski Sąd Najwyższy podczas dzisiejszego posiedzenia nakazał zamknięcie stowarzyszenia Memoriał. Jest to najstarsza organizacja prowadząca badania nad zbrodniami popełnianymi przez Związek Sowiecki oraz broniąca praw człowieka. W uzasadnieniu sądu stowarzyszenie wielokrotnie naruszało przepisy dotyczące „zagranicznych agentów”.
Proces przeciwko stowarzyszeniu Memoriał ruszył 25 listopada bieżącego roku. Prokuratura od samego początku domagała się likwidacji organizacji. Powodem miało być złamanie ustawy o „zagranicznych agentach”. Według rosyjskiego prawa organizacje uznane za takie przez władze muszą umieszczać na swoich materiałach, w tym w internecie, informacje, że są „agentem”. Zdaniem oskarżycieli Memoriał nie uczynił tego 19 razy. Proces spotkał się z licznymi akcjami protestacyjnymi na terenie Rosji. W obronie stowarzyszenia wystąpiło dwóch laureatów pokojowej nagrody Nobla (Michaił Gorbaczow, ostatni przywódca Związku Sowieckiego, oraz tegoroczny laureat Dymitrij Muratow), 60 członków Rosyjskiej Akademii Nauk, kilkudziesięciu pisarzy. Nawet prezydencka Rada ds. Praw Człowieka była przeciwna likwidacji Memoriału.
Dzisiaj, 28 grudnia, Sąd Najwyższy Federacji Rosyjskiej nakazał zamknięcie stowarzyszenia Memoriał. Przed budynkiem sądu miała miejsce pikieta protestacyjna.
У здания Верховного суда скандируют „позор!” #МыМемориал pic.twitter.com/TJz2fKXKBC
— ПЦ Мемориал (@hrc_memorial) December 28, 2021
Czytaj także: Polscy prawicowcy przegrają wszystko. Hiperliberalizmu nie zwalczy się... liberalizmem
Stowarzyszenie Memoriał zostało założone w 1989 r., jeszcze w czasie istnienia Związku Sowieckiego, przez antykomunistę Andrieja Sacharowa, z wykształcenia fizyka jądrowego. Od samego początku celem organizacji było gromadzenie i badanie zbrodni popełnianych przez reżim komunistyczny oraz ochrona praw człowieka. Działalność stowarzyszenia jest z naszego, polskiego punktu widzenia, bardzo istotna. Memoriał wykonał tytaniczną pracę w badaniu zbrodni dokonanych przeciwko Polakom, przez cały okres istnienia Związku Sowieckiego, w tym zbrodni katyńskiej oraz operacji antypolskiej z 1937 r. Od lat 90. organizacja współpracuje z Ośrodkiem Karta. Bardzo ważnym owocem tej współpracy było stworzenie Indeksu Represjonowanych, który jest całościową imienną dokumentacją losów obywateli polskich represjonowanych przez organa władzy sowieckiej w latach 1939–56.
Czytaj także: Wybitny dramaturg i narodowiec niebawem w księgarni! Wydawnictwo Dębogóra opublikuje pisma Karola Huberta Rostworowskiego
Z polskiej strony sprzeciw wobec likwidacji Memoriały wyraziły Ośrodek Karta oraz Instytut Pamięci Narodowej. Karta w listopadzie wystosowało oświadczenie, w którym sprzeciwia się likwidacji organizacji. Dzisiaj dr Karol Nawrocki, prezes IPN napisał oświadczenie w sprawie Memoriału. Naukowiec zwraca uwagę na zasługi, jakie posiada stowarzyszenie w badaniu zbrodni dokonanych przez Związek Sowiecki. Według naukowca działalność Memoriału jest realną szansą na pojednanie między Rosjanami a innymi narodami.
Z niedowierzaniem i smutkiem przyjąłem dzisiejszą decyzję Sądu Najwyższego Federacji Rosyjskiej w sprawie likwidacji Stowarzyszenia Memoriał. Tą decyzją państwo rosyjskie potwierdza, że nie jest zainteresowane dialogiem opartym na prawdzie historycznej.
(...)
Likwidacja Stowarzyszenia Memoriał może zniweczyć efekty wieloletniej pracy i wzmocnić narrację skrajnych grup politycznych, które negują zbrodnie komunistyczne. Akcja władz rosyjskich wymierzona w Memoriał wpisuje się w szeroko zakrojoną kampanię zwalczania niezależnych ośrodków badawczych i niszczenia społeczeństwa obywatelskiego. Nie możemy bezczynnie przyglądać się temu procesowi – protestujmy, mówmy jednym głosem w obronie Memoriału: prawdy nie da się zabić czy zapomnieć. I niech o tym pamiętają rosyjscy decydenci. - fragmenty oświadczenia dr. Karola Nawrockiego, prezesa Instytutu Pamięci Narodowej
